نگاهي به هنر سفالگري بانوان كلپورگاني در بلوچستان

زاهدان ، خبرگزاري جمهوري اسلامي ۸۶/۰۸/۱۶
داخلي. فرهنگي. صنايع دستي.
سفال كلپورگان يكي از هنرهاي دستي بلوچستان است كه اغلب خانوادهها و زنان بلوچ با ظرافت و توانايي هنري بالا آن را توليد ميكنند.
سفالگري همانند ديگر هنرهاي سيستان و بلوچستان رواج ديرينه در اين منطقه داشته بطوري كه نمونههايي از آن مربوط به دوران مادها در برخي نواحي از جمله "دهانه غلامان" سيستان يافت شده است.
نمونههاي ديگر رواج اين هنر در منطقه كشف سفالهايي مربوط به دو هزار سال پيش از ميلاد در روستاي "دامن" شهرستان ايرانشهر است كه اكنون برخي از از آنها در گنجينههاي مختلف استان و كشور نگهداري ميشود.
در كلپورگان واقع در شهرستان سراوان بر خلاف ديگر مناطق رايج توليد سفال از جمله "لالجين" همدان و "كوزهكنان" آذربايجان، اين تنها زنان هستند كه با دستان ظريف و هنرمند خود سفال ميسازند و مردان هرگز اين كار را انجام نميدهند.
توانايي و ذوق فراوان، اتكا به هنرهاي اصيل بومي و قدمت چندين هزار ساله، سفال كلپورگان را به شناسنامه فرهنگي منطقه سراوان و حتي بلوچستان مبدل كرده است.
بر اساس اعلام كارشناسان صنايع دستي، قدمت هنر سفالسازي در كلپورگان به سبب غيرلعاب بودن به چندين هزار سال پيش برميگردد زيرا تاريخ رواج و ساخت سفالهاي لعاب دار در مناطق توليد اين صنعت دستي به بعد از سالهاي ۹۰۰ ميلادي برميگردد.
بطور كلي در منطقه كلپورگان از ديرباز تاكنون يك كارگاه و ساختمان بزرگ آجري با قوسهاي زيبا در چند صد متر خارج از روستا وجود داشته كه زنان روستايي با دستان ترك خورده اما هنرمندشان در آن به توليد سفال ميپردازند مهمترين مواد در ساخت و توليد سفال كلپورگان شامل خاك رس، سنگ تيتك و كوره براي پخت و مهمتر از آن هنر دستان زنان بلوچ منطقه است.
در نزديكي روستاي كلپورگان ذخيره و معدن خاك رس با نام "مشكوتان" با دو نوع خاك ريز و درشت وجود دارد.
خاك خام اين منطقه به شكل "گل اخرا" است كه پس از پخته شدن به رنگ قرمز در ميآيد.
هنرمندان سفالگر منطقه خاك رس را به محل كارگاه كه دو حوض بتوني براي حل كردن، بهم زدن و خشك كردن دارد انتقال ميدهند.
زنان پس از تهيه گل رس، سنگ تيتك نوعي سنگ منگنز كه رنگ بدست آمده از آن قهوهاي بوده و همچنان پس از پخت در كوره ثابت ميماند را از منطقهاي به نام "تپه آچار" در كهوران بخش زابلي سراوان تهيه ميكنند.
اين زنان هنرمند همچنين با استفاده از پودر سنگ تيتك با برگ پيش خرما كار طراحي نقوش كه بيشتر نقطهنقطه و يا سنتي بوده بر روي ظروف سفالي را انجام ميدهند.
پس از كار شكلدهي، سفالهاي توليد شده به مدت ۱۰روز در معرض تابش آفتاب قرار ميگيرند تا بطور كامل خشك شوند و سپس براي يكبار پختن در دورن كوره قرار ميگيرند.
كورههاي سنتي در كلپورگان در داخل زمين حفر شده و به صورت گودالي گرد كه قطر دهانه آن يك متر و قطر قسمت پايين سه متر و عمق آن حدود ۲/۵متر است به مدت دو روز ساخته دست هنرمندان توانمند منطقه را در خود جاي ميدهد.
پس از اين كار در بين دو رديف وسط كوره با چوب آتش روشن ميكنند كه در تمام مدت روز روشن است و در شب خاموش ميشود.
در پايان روز دوم در كوره را محكم با كاه گل ميپوشانند پس از دو روز در را باز ميكنند و پس از اينكه كوره كامل سرد شد، ظروف را بيرون ميآورند.
اكنون نوبت آن است كه هنر زنان صبور و پر تلاش بلوچ همانند نگيني درخشان در زير آفتاب سوزان كوير مانند الماس خودنمايي كند.
در پايان ساخته اصيل دست و ذهن خلاق زنان كلپورگان آماده استفاده است و اين همان سفالهايي است كه اكنون در اغلب فروشگاههاي صنايع دستي سيستان و بلوچستان و ايران عرضه شده و به فروش ميرسد.
سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان در چند سال اخير به علت جايگاه اين صنعت در اقتصاد منطقه و قابليتهاي آن در ايجاد درآمد براي زنان و دختران روستايي منطقه به آن اهميت بيشتري داده و در زمينه تشويق روستاييان بلوچ به فعاليت بيشتر در رشته سفالگري، اقدام به فراهم كردن امكانات ساده اين هنر در روستاي كلپورگان شهرستان سراوان كرده است.
روستاي قديمي كلپورگان در جنوب شرقي سيستان و بلوچستان نزديكي مرز پاكستان و در ۳۹۰كيلومتري جنوب زاهدان قرار گرفته است.ك/۴

" خود را قربانی کنيم بهتر است تا ديگران را " . گاندی
" نگارنده و سخنگویی که دیگران را کوچک و خوار می داند ، خود چیزی برای نمایش و بروز ندارد " . ارد بزرگ
" بيشترين تأثير افراد خوب زمانى احساس مى شود كه از ميان ما رفته باشند" . امرسون
" از ديروز بياموز. براي امروز زندگي کنو اميد به فردا داشته باش" . آلبرت انيشتن 
" براي اداره كردن خويش ، از سرت استفاده كن . براي اداره كردن ديگران ، از قلبت " . دالايي لاما
" خوشبختی وجود ندارد و ما خوشبخت نیستیم ، اما می توانیم این حق را به خود دهیم که در آرزوی آن باشیم" . آنتوان چخوف 
" اشكهاي ديگران را مبدل به نگاههاي پر از شادي نمودن بهترين خوشبختي هاست" . بودا
" تمام افکار خود را روی کاری که دارید انجام می دهید متمرکز کنید . پرتوهای خورشید تا متمرکز نشوند نمی سوزانند " . الگساندر گراهام بل
" تاجيكان از خلقي اند كه روشنفكران آنها شاعران بزرگي چون فردوسي را به جهان آورده اند و بي سبب نيست كه تاجيكان سنتهاي فرهنگي خود را از او مي آورند " . استالین
" ناخود آگاه، هريك از ما ، از ناميرائي خود يقين دارد " . زیگموند فروید
" همه چیز پول است و انسان پيش از آنکه به سياست ، علم ، هنر ، دين و... بپردازد؛ بايد بخورد ... " . کارل مارکس 
" مادام که افراد فرانگیرند در پس هر یک از جملات، اظهارات و وعده و وعیدهای اخلاقی، دینی، سیاسی و اجتماعی منافع طبقات مختلف را جستجو کنند، در سیاست همواره قربانی ِ سفیهانه ﻰ فریب و خودفریبی بوده و خواهند بود " . لنین
" لازم نيست گوش كنيد، فقط منتظر شويد . حتي لازم نيست منتظر شويد ، فقط بياموزيد آرام و ساكن و تنها باشيد. جهان آزادانه خود را به شما پيشكش خواهد كرد تا نقاب از چهرهاش برداريد انتخاب ديگري ندارد؛ مسرور به پاي شما در خواهد غلطيد " . فرانتس كافكا
" حق همیشه با پیروز میدان جنگ است " . آدلف هیتلر
" تکامل و حرکت، مبنا و پیش فرض کل وجود است " . انگلس

با اینکه نظریه کهکشان بزرگ اندیشه ارد بزرگ تنها دو ماه است که بر روی وب سایت های گوناگون قرار گرفته اما تاثیرات آن بسرعت در حال گسترش است.
این خود باعث شده دانشمندان علوم انسانی این نظریه را هر چه بیشتر مورد تجزیه و تحلیل قرار بدهند .
امشب مصاحبه پرفسور مولانا با مرتضی حیدری را در شبکه دو سیما مشاهده می نمودم.
پرفسور مولانا بدون آنکه نامی از ارد بزرگ بعنوان اولین دانشمند و متفکری که نظریه دهکده کوچک جهانی را رد نموده بیاورد ، دو یا سه بار به صراحت این نظریه را رد نموده و گفتند : هیچ گاه جهان به شکل دهکده کوچک جهانی نبوده و نخواهد بود.
البته باید جسارت پرفسور مولانا را ستود چون در حالی که بسیاری از حتی روشنفکران جامعه امروز ایران، سنگ دهکده کوچک جهانی را به سینه می زنند ایشان نیز به طیف مخالفین این نظریه پیوسته اند.
اما بطن نظریه ارد بزرگ تنها مخالفت با این نظریه نبود .
ایشان بر این باور است که مردم جهان با بدست آوردن ابزار رسانه ای قدرتمند در قالب اینترنت ، خود تبدیل به ستارگانی در عالم رویدادهای بشری گشته اند ارد بزرگ معتقد است با رشد ترجمه داده ها این سرعت بسیار بیشتر نیز خواهد شد .
و در واقع آینده افکار مردم جهان نه تنها حالت تمرکز و همگرایی به خود نمی گیرد بلکه دچار گسترشی مهار ناشدنی و پراکنده گی نیز خواهد شد.
ارد بزرگ بصراحت پیش بینی نموده اند که در آینده ای نه چندان دور تعداد وب سایت های اینترنتی چندین برابر جمعیت کره زمین خواهند شد . و این بدان معناست که برای هر سئوال دهها پاسخ می توان یافت پاسخ هایی که گاها با یکدیگر متضاد هم هستند .
این بدان معناست که تفکر نه تنها به سوی نظامی واحد در حرکت نیست بلکه هزار مسیر گوناگون پیش روی خود خواهد دید .
مک لوهان کانادایی با نظریه دهکده کوچک جهانی خود ، عملا سعی داشت بگوید ارتباطات بیشتر مسیر ها را کوتاه تر و افکار را به یکدیگر نزدیک می سازد.

حال آنکه اینترنت نه تنها به یک شاهرا مبدل نشده بلکه جای خود را به میلیارد ها موی رگ کوچک و در هم تنیده داده است . کسی بدرستی نمی تواند بر این داده های نا همگون رهبری کند .
البته ارد بزرگ نظریه خود را در تاریکی راه نمی کنند ، ایشان معتقد است
سرزمینهای که دارای پیشینه فرهنگی و تاریخی بیشتری هستند و در عین حال جوانان خلاق و نو آور در اختیار دارند آنان پادشاهان کهکشان بزرگ اندیشه آینده هستند ...

متن کامل نظریه کهکشان بزرگ اندیشه را در این آدرس ببینید : http://sokhanma.blogfa.com/post-65.aspx